Peptydy – co to i jak działają? Jakie kosmetyki z peptydami wybrać?

Wyobraź sobie składnik, który działa jak „wysłannik” dla Twojej skóry – informuje ją, kiedy należy produkować kolagen, kiedy się regenerować i jak zachować młody wygląd. Brzmi jak futurystyczna technologia? Poznaj peptydy – niewielkie cząsteczki o ogromnej mocy, które rewolucjonizują świat kosmetyków i pielęgnacji skóry. Czas dowiedzieć się, czym naprawdę są peptydy, dlaczego kosmetolodzy je uwielbiają i jak mogą odmienić Twoją codzienną rutynę pielęgnacyjną.

Peptydy – co to?

Peptydy to w gruncie rzeczy maleńkie fragmenty białek – krótkie łańcuchy aminokwasów, które można porównać do małych puzzli w wielkiej układance, jaką jest nasze ciało. Podczas gdy białka składają się z długich łańcuchów (często ponad 50 aminokwasów), peptydy to ich mniejsi kuzyni, zazwyczaj zawierający od 2 do 50 aminokwasów połączonych ze sobą. Co ciekawe, nasze ciało naturalnie produkuje różne peptydy, które pełnią rolę posłańców między komórkami, przekazując im różne sygnały i instrukcje.

W kontekście skóry, peptydy działają jak małe „rozmówczynie”, które potrafią „szeptać” do komórek skóry, przekazując im ważne komunikaty. Na przykład, niektóre peptydy wysyłają komórkom sygnał: „Hej, potrzebujemy więcej kolagenu tutaj!” Kolagen, jak pewnie wiesz, to białko odpowiedzialne za jędrność i elastyczność skóry, którego poziom niestety spada wraz z wiekiem.

Warto wiedzieć, że w kosmetykach spotykamy zarówno peptydy identyczne z tymi występującymi naturalnie w naszym organizmie, jak i peptydy syntetyczne, zaprojektowane przez naukowców dla uzyskania konkretnych efektów pielęgnacyjnych. Te drugie często nazywa się peptydami biomimetycznymi, ponieważ naśladują działanie naturalnych peptydów. Niezależnie jednak od pochodzenia, ich rola pozostaje podobna – komunikacja z komórkami skóry i stymulowanie określonych procesów.

Rodzaje peptydów w kosmetykach

Świat peptydów w kosmetyce jest niezwykle bogaty i różnorodny. Warto poznać główne typy tych składników, aby wiedzieć, czego szukać w zależności od potrzeb Twojej skóry.

Peptydy sygnałowe

• Matrixyl (palmitoyl pentapeptide-4)
• Matrixyl 3000 (palmitoyl tripeptide-1 i palmitoyl tetrapeptide-7)
• Matrixyl Synthe’6 (palmitoyl tripeptide-38)
• GHK (miedziowy tripeptyd-1)
• Palmitoyl tripeptide-5
• Palmitoyl oligopeptyd
• Tripeptyd miedziowy
• Carnosine (beta-alanyl-L-histydyna)

Peptydy sygnałowe to prawdziwi mistrzowie komunikacji z komórkami. Ich głównym zadaniem jest wysyłanie sygnałów do fibroblastów (komórek produkujących kolagen i elastynę) z informacją, że skóra potrzebuje więcej tych cennych białek. Najsłynniejszym przedstawicielem tej grupy jest palmitoyl pentapeptide-4, znany pod nazwą handlową Matrixyl. Ten peptyd został przebadany klinicznie i wykazano, że potrafi zwiększyć produkcję kolagenu i poprawić elastyczność skóry, zmniejszając widoczność zmarszczek. Gdy widzisz na etykiecie kosmetyku „Matrixyl”, możesz być pewna, że zawiera ten właśnie składnik.

Peptydy transportujące

• GHK-Cu (miedziowy tripeptyd-1)
• Tetrapeptyd miedziowy
• Tripeptyd-1 miedziowy
• Kompleks miedziowy lizynianu proliny

Kolejną fascynującą grupą są peptydy transportujące, które dosłownie przenoszą ważne minerały do miejsc, gdzie są one potrzebne w skórze. Gwiazdą wśród nich jest kompleks miedziowy GHK-Cu, składający się z trzech aminokwasów połączonych z jonami miedzi. Miedź jest niezbędna do produkcji kolagenu i elastyny, a ten peptyd dostarcza ją dokładnie tam, gdzie trzeba. Badania pokazują, że GHK-Cu nie tylko stymuluje produkcję kolagenu, ale także działa przeciwzapalnie i przyspiesza gojenie skóry. Jest to szczególnie korzystne dla skóry dojrzałej lub uszkodzonej przez słońce.

Peptydy modulujące neuroprzekaźniki

• Argireline (acetylo heksapeptydy-3/8)
• Leuphasyl (pentapeptyd-18)
• SYN-AKE (tripeptyd-3)
• SNAP-8 (acetylo oktapeptydy-3)
• Vialox (pentapeptyd-3)

Bardzo popularne w kosmetykach przeciwzmarszczkowych są też peptydy blokujące neurotransmitery, które w branży kosmetycznej często określa się jako „alternatywę dla botoksu w kremie” (choć to określenie nieco na wyrost). Najsłynniejszym z nich jest acetylo heksapeptyd-3, znany jako Argireline. Działa on poprzez delikatne hamowanie uwalniania acetylocholiny – substancji odpowiedzialnej za kurczenie się mięśni twarzy. Dzięki temu może zmniejszać widoczność zmarszczek mimicznych, szczególnie tych wokół oczu i na czole. Oczywiście efekt nie jest tak dramatyczny jak przy zastosowaniu toksyny botulinowej, ale za to nie wymaga iniekcji i jest bardziej naturalny.

Peptydy enzymatyczne

• Rigin (palmitoyl tetrapeptyd-7)
• Serilesine (heksapeptydy-10)
• Trylagen (tripeptyd-10 cytrynian)

Peptydy enzymatyczne to z kolei grupa, która wpływa na aktywność różnych enzymów w skórze. Na przykład niektóre peptydy sojowe mogą hamować działanie enzymów rozkładających kolagen, dzięki czemu pomagają utrzymać jego wyższy poziom w skórze przez dłuższy czas. Inne peptydy z tej grupy mogą regulować pracę enzymów odpowiedzialnych za produkcję melaniny, co przekłada się na rozjaśnienie przebarwień i wyrównanie kolorytu skóry.

Korzyści stosowania peptydów dla różnych typów skóry

Jedną z największych zalet peptydów jest ich wszechstronność – można je znaleźć w kosmetykach dedykowanych różnym typom skóry i rozmaitym problemom. Przyjrzyjmy się, jakie konkretne korzyści mogą przynieść te niezwykłe cząsteczki.

Jeśli Twoim głównym problemem są zmarszczki i utrata elastyczności, peptydy sygnałowe i transportujące będą Twoimi najlepszymi sprzymierzeńcami. Stymulując produkcję kolagenu i elastyny, pomagają odbudować strukturę skóry od wewnątrz, zmniejszając widoczność już istniejących zmarszczek i zapobiegając powstawaniu nowych. Regularne stosowanie kosmetyków z peptydami takimi jak Matrixyl czy GHK-Cu może znacząco poprawić jędrność skóry i jej ogólną kondycję. Efekty nie są natychmiastowe – zazwyczaj potrzeba około 4-6 tygodni systematycznego stosowania, aby zauważyć pierwsze zmiany, ale cierpliwość zostanie nagrodzona.

Dla osób zmagających się z przebarwieniami i nierównym kolorytem skóry, peptydy oferują delikatniejszą alternatywę dla intensywnych składników złuszczających. Niektóre peptydy, jak oligopeptydy-68 czy nonapeptydy-1, potrafią hamować nadmierne wytwarzanie melaniny, co prowadzi do stopniowego rozjaśnienia przebarwień. Co więcej, robią to bez podrażniania skóry, co jest ogromną zaletą dla osób o wrażliwej cerze, które nie tolerują silniejszych składników rozjaśniających, takich jak hydrochinon czy wysokie stężenia witaminy C.

Skóra wrażliwa i skłonna do podrażnień również może skorzystać z dobrodziejstw peptydów. Niektóre z nich, jak palmitoyl tripeptide-8, mają udowodnione działanie łagodzące i przeciwzapalne. Potrafią zmniejszyć reaktywność skóry i wzmocnić jej barierę ochronną, co przekłada się na mniejszą podatność na czynniki drażniące. Jeśli Twoja skóra często reaguje zaczerwienieniem czy pieczeniem na kosmetyki, wypróbuj produkty z peptydami kojącymi – mogą okazać się przełomem w Twojej pielęgnacji.

Co ciekawe, peptydy mogą być pomocne nawet w przypadku cery trądzikowej. Niektóre z nich, jak np. nikotinoylo-oligopeptyd, wykazują działanie regulujące wydzielanie sebum i przeciwzapalne, co może pomóc w kontrolowaniu trądziku. Dodatkowo, peptydy miedziowe przyspieszają gojenie się potrądzikowych śladów i zmniejszają ryzyko powstawania blizn.

Niezależnie od typu skóry, praktycznie każdy może skorzystać z nawilżających właściwości peptydów. Wiele z nich potrafi wiązać wodę w skórze i uszczelniać barierę hydrolipidową, zapewniając długotrwałe nawilżenie. To szczególnie ważne, ponieważ odpowiednio nawilżona skóra jest zdrowsza, mniej skłonna do podrażnień i wolniej się starzeje.

Ważne jest jednak, aby mieć realistyczne oczekiwania. Peptydy to nie magiczna różdżka, która w jedną noc odmieni wygląd Twojej skóry. To raczej element długofalowej strategii pielęgnacyjnej, który przynosi stopniową, ale trwałą poprawę. Pierwsze efekty najczęściej zauważysz po około miesiącu regularnego stosowania, a najlepsze rezultaty po 2-3 miesiącach.

Jak wybierać kosmetyki z peptydami?

Wybór odpowiedniego kosmetyku z peptydami może być przytłaczający, szczególnie gdy stoisz przed sklepową półką pełną produktów obiecujących cudowne efekty. Oto kilka wskazówek, które pomogą Ci dokonać mądrego wyboru.

Przede wszystkim, naucz się czytać etykiety produktów. Peptydy najczęściej występują pod nazwami takimi jak: palmitoyl tripeptide-1, acetyl hexapeptide-8, copper tripeptide-1 czy matrixyl. Szukaj ich w środkowej części listy składników INCI. Jeśli znajdują się na samym końcu, prawdopodobnie ich stężenie jest zbyt niskie, aby przynieść zauważalne efekty. Z drugiej strony, nie muszą być na pierwszych pozycjach, ponieważ peptydy są aktywne nawet w niższych stężeniach niż np. kwasy czy retinol.

Oprócz obecności samych peptydów, zwróć uwagę na całą formułę kosmetyku. Najlepsze produkty to te, które łączą peptydy z innymi składnikami aktywnymi, które wzajemnie wzmacniają swoje działanie. Na przykład, witamina C może potęgować efekt peptydów stymulujących produkcję kolagenu, a kwas hialuronowy świetnie uzupełni nawilżające działanie peptydów. Warto też sprawdzić, czy produkt ma odpowiednie pH – peptydy najlepiej działają w lekko kwaśnym środowisku, zbliżonym do naturalnego pH skóry (około 5,5). Ceramidy stanowią kolejny kluczowy składnik, który doskonale współpracuje z peptydami w zaawansowanych formułach kosmetycznych. Ceramidy działają jak „cement” między komórkami, utrzymując barierę ochronną skóry w dobrej kondycji. Połączenie ceramidów z peptydami daje synergiczny efekt: podczas gdy peptydy stymulują regenerację i produkcję białek strukturalnych, ceramidy odbudowują i wzmacniają barierę lipidową skóry.

Jeśli chodzi o formę kosmetyczną, peptydy najlepiej sprawdzają się w produktach pozostających na skórze, takich jak serum, esencje czy kremy. Serum z peptydami to szczególnie dobry wybór, ponieważ zwykle ma lekką konsystencję, która ułatwia wchłanianie się składników aktywnych. Kremy z peptydami są z kolei dobrym rozwiązaniem dla osób o suchej skórze, które potrzebują dodatkowego nawilżenia i odżywienia.

Cena kosmetyków z peptydami może być bardzo zróżnicowana, od kilkudziesięciu do kilkuset złotych. Czy droższe zawsze znaczy lepsze? Niekoniecznie. Wysoka cena często wynika z marki, opakowania czy marketingu, a nie rzeczywistej skuteczności. Z drugiej strony, dobrej jakości peptydy nie są tanie w produkcji, więc produkty z bardzo niskiej półki cenowej mogą zawierać je w śladowych ilościach lub słabszej jakości. Złotym środkiem są zazwyczaj kosmetyki ze średniej półki cenowej, produkowane przez firmy, które inwestują w badania naukowe.

W Polsce dostępnych jest wiele marek oferujących kosmetyki z peptydami. Wśród droższych, ale uznanych produktów można wymienić serie z peptydami marek takich jak NeoStrata, SkinCeuticals czy Medik8. Na średniej półce cenowej warto zwrócić uwagę na produkty The Ordinary, NIOD, SVR czy polskiej marki Yope. Coraz więcej peptydów pojawia się też w kosmetykach z aptecznej półki, jak Vichy, La Roche-Posay czy Avène.

Kosmetyki z peptydami – lista produktów

Jak stosować produkty z peptydami?

Samo kupienie kosmetyku z peptydami to dopiero pierwszy krok – równie ważne jest jego prawidłowe stosowanie, aby uzyskać maksymalne korzyści. Oto kilka wskazówek dotyczących efektywnej rutyny pielęgnacyjnej.

Przede wszystkim, przestrzegaj kolejności nakładania kosmetyków. Zgodnie z zasadą „od najlżejszego do najcięższego”, serum z peptydami powinno być aplikowane na oczyszczoną skórę, przed kremem nawilżającym. Jeśli używasz toniku, poczekaj aż całkowicie się wchłonie, a następnie nałóż serum z peptydami. Delikatnie wklep produkt w skórę opuszkami palców, zamiast go wcierać czy rozciągać skórę. Daj mu chwilę na wchłonięcie, a następnie nałóż krem nawilżający, aby „zamknąć” składniki aktywne w skórze.

Jeśli chodzi o częstotliwość stosowania, większość peptydów można stosować dwa razy dziennie – rano i wieczorem. Jednak zawsze sprawdzaj zalecenia producenta, ponieważ niektóre bardziej skoncentrowane formuły mogą wymagać rzadszej aplikacji, szczególnie na początku.

W porannej rutynie, po nałożeniu produktów z peptydami, zawsze pamiętaj o ochronie przeciwsłonecznej. SPF jest kluczowy nie tylko dla ochrony skóry przed fotostarzeniem, ale także dla maksymalizacji efektów peptydów – promieniowanie UV może rozkładać te delikatne cząsteczki i zmniejszać ich skuteczność.

Wieczorna rutyna to idealny moment na bardziej intensywne produkty z peptydami, ponieważ w nocy skóra intensywniej się regeneruje. Jeśli stosujesz retinol, możesz go używać na przemian z peptydami (np. retinol w poniedziałek, środę i piątek, peptydy w pozostałe dni) lub aplikować go po peptydach, dając pierwszemu produktowi czas na wchłonięcie się. Niektóre nowsze formuły łączą peptydy z retinolem w jednym produkcie, co może być wygodnym rozwiązaniem.

Unikaj łączenia peptydów z produktami o bardzo niskim pH (poniżej 3,5), takimi jak stężone kwasy AHA czy BHA, ponieważ mogą one destabilizować strukturę peptydów. Jeśli chcesz korzystać z obu rodzajów składników, rozważ stosowanie ich w różnych porach dnia (np. kwasy rano, peptydy wieczorem) lub na przemian w różne dni tygodnia.

Jednym z najczęstszych błędów jest niecierpliwość i brak konsekwencji. Peptydy działają stopniowo, a pierwsze efekty widoczne są zazwyczaj po 4-6 tygodniach regularnego stosowania. Nie zniechęcaj się brakiem natychmiastowych rezultatów i kontynuuj stosowanie produktu przez co najmniej 8-12 tygodni, aby naprawdę ocenić jego skuteczność.

Najczęstsze pytania o peptydy – odpowiedzi eksperta

Wokół peptydów narosło wiele pytań i mitów. Oto odpowiedzi na najczęściej pojawiające się wątpliwości.